Jesień, bodaj początek października. Zimno i szaro (znakomity kontrapunkt dla +35 stopni w cieniu). Kurt Wallander właśnie wrócił z Włoch, gdzie opalał się bez koszuli (!), a już dopadła go proza życia. Dostawca ropy zgłasza zaginięcie jednego z odbiorców – emerytowanego handlarza samochód. Ten jednak nie zniknął, a został brutalnie zamordowany. W tym samym czasie zgłoszono włamanie do kwiaciarni w centrum Ystad, z której (o ironio losu) nic nie ukradziono. Szybko okaże się, że obie, z pozoru nie mające z sobą nic wspólnego sprawy, skrzyżują się w zaskakujący sposób.

Darujmy sobie analizy i interpretacje, bo w warstwie metatekstowej „Piąta kobieta” nie różni się właściwie niczym od pozostałych kryminałów z Wallanderem. Jest zatem i trochę biadolenia nad marnością bytu policjanta i rwania włosów nad pożałowania godną kondycją szwedzkiego społeczeństwa , a wszystko to w ramach zwrócenia czytelnikowi uwagi, że nie tylko rozrywka i krew, ale i refleksja jest wskazana. Tym razem trup nie ścielę się zbyt  gęsto, ale za to nader spektakularnie, a morderca, właściwie morderczyni, okaże się być typem przebiegłym, metodycznym i zabójczo konsekwentnym w działaniu. Problem mam z motywacją, bo ta, hmmm… rzekłabym, że jest nieco mglista i naciągana –  to bodaj jedyny zgrzyt w „Piątej kobiecie”, bo choć mogę zrozumieć dlaczego, to już nie mogę pojąć po co i generalnie takie a nie inne motywy nieszczególnie przemawiają do mojej wyobraźni (żeby nie powiedzieć, że są piramidalnie niedorzeczne). Sama kryminalna zagadka, pomimo sakramenckiej rozwlekłości, jest świetnie skonstruowana i opowiedziana z kosmetyczną dbałością o najmniejsze detale. Kapitalna jest też dwuznaczna symbolika tytułu, a dzięki końskiej dawce suspensu czyta się „Piątą kobietę” znakomicie.

Ocena: 5.5 out of 6 stars

„Piąta kobieta” Henning Mankell, przełożyła Halina Thylwe, W.A.B., Warszawa 2008
seria mroczna

Natomiast, już teraz to napiszę, rozczarował mnie obcesowy sposób w jaki z „Piątą kobietą” obeszło się BBC, ale o drugim sezonie angielskiego Wallandera i kilka słów o szwedzkim napiszę przy innej okazji.

O dziwo nie pomogło, a wręcz przeszkodziło, osadzenie akcji w Stratford upon Avon – rodzinnym mieście mego idola lat cielęcych, czyli Williama Szekspira (w czasie, gdy moi rówieśnicy czytali Musierowicz czy tam kogo ja z wypiekami na twarzy skupowałam różne przekłady „Hamleta”, a nawet próbowałam czytać w oryginale, jak łatwo odgadnąć z marnym skutkiem). Stratford faktycznie jest miasteczkiem malowniczym, ale niestety i opanowanym przez hordy turystów, choć nawet oni nie są w stanie przyćmić jego wielkiej urody i czaru, toteż wydawało mi się, że tym ciekawiej będzie mi się czytało o miejscach mi znanych. Nieprawda. Było wręcz odwrotnie.

Więc w tym sielankowym Stratfordzie, w szczycie letniego sezonu, trup ścieli się gęsto, budząc, zupełnie zrozumiały zważywszy na okoliczności i sposób dokonywania morderstw, niepokój a nawet popłoch zarówno w szeregach miejscowych służb porządkowych -  nieprzywykłych do takich krwawych okropieństw, jak i w grupie mniej lub bardziej dziwacznych zamożnych Amerykanów uczestniczących w ekskluzywnej wycieczce, bo to właśnie ich, konsekwentnie, z zimną krwią i, co gorsze, bez wyraźnego powodu, ktoś wyrzyna niczym prosięta. Na szczęście i nadinspektor Richard Jury i jego wierny kompan Melrose Plant są w pobliżu i choć przybyli do Stratford w zgoła odmiennym celu (uczuciowym – zdradzę) poczuwają się do obywatelskiego obowiązku i poważnie biorą do pracy.

Długo myślałam o tym co mi nie zagrało, bo wcale nie było to takie oczywiste i proste. „Pod Zawianym Kaczorem” jest bowiem zupełnie sprawnie napisane, a jednak cierpi na wzdęcie z powodu nadmiaru: komputery, teorie spiskowe, przeintelektualizowane dzieci, rozwiąźli lub zupełnie pomyleni Amerykanie z durnymi imionami, motywy z palca wyssane, kidnaping, Kuba Rozpruwacz i do tego dużo Szekspira, a jeszcze więcej Christophera Marlowe’a – innego elżbietańskiego poety, na punkcie którego jeden z uczestników feralnej wycieczki ma obsesję absolutną. Przez to intryga jest niedorzeczna, kompozycja pokawałkowana, i choć rozgrywa się w bardzo angielskich okolicznościach przyrody tej angielskości, tak czarującej w „Pod Anodynowym Naszyjnikiem”, tutaj jest tyle co kot napłakał.

Ale uczciwie przyznać trzeba, że powieść ma kilka udanych momentów. Broni się oczywiście duet śledczy: Jury kontra Plant. Niemalże do łez rozbawiły mnie kawałki z  Lady Dew – jurną (ale czy tak można mówić o kobietach?) staruszką regularnie zalewającą się w pestkę i z upodobanie przeglądającą świerszczyki. Reszta. Cóż. Przez wzgląd na mą sympatię do Grimes zamilknę.

Ocena: 4 out of 6 stars z dużym minusem

[„Pod Zawianym Kaczorem” Martha Grimes, przełożyła Anna Jarzębowska, W.A.B., Warszawa 2010]

Pozostałe książki Marthy Grimes
Mroczna seria

Gdziekolwiek się nie obrócę czai się tajemnica [s.44] zauważa Emma i faktycznie, rzec by można, że z lubością rozgrzebuje stare, zapomniane sprawy. W „Hotelu Belle Rouen” rozwiązuję zagadkę zniknięcia niemowlęcia porwanego przed dwudziestu laty podczas balu w tymże hotelu, który teraz jest niczym innym jak tajemniczą i malowniczą ruiną w środku lasu. Chyba wspominać nie muszę, że nie łatwo jest rozwikływać dawne tajemnice mając lat dwanaście, będąc kelnerką w hotelu prowadzonym przez ignorującą ją matkę i, gdyby obowiązków tam było mało, również deus ex machiną w musicalowej wersji Medei przygotowywanej przez brata?

Oryginalny tytuł powieści – „Belle Ruin” – świetnie oddaje klimat upadku i urok świata pokrytego kurzem i szlachetną patyną. Grimes z niezrównanym wdziękiem studiuje życie na prowincji, ale takiej przez duże p. Prowincji, gdzie diabeł mówi dobranoc, z dala od głównych szlaków komunikacyjnych. Miejsc zapomnianych, do których poza lokalną społecznością nikt się nie zapuszcza, a i oni czynią to niechętnie. To zabawne, że wcześniej na to nie zwróciłam uwagi, ale słodki klimat powieści Grimes to kwintesencja romantyzmu. Nie, nie epoki Mickiewicza i lorda Byrona. Tego romantyzmu, który nieuchronnie kojarzy się z pierwszymi zauroczeniami i nieśmiałymi miłosnymi gestami. Romantyczny nastrój tworzą już same nazwy i unosząca się wokół nich aura tajemnicy: Lake Noir, Spirit Lake, hotel Paradise czy Zapadły Dom. Jeśli Grimes jest mroczna to właśnie w taki romantyczny i słodki sposób, a właśnie w „Hotelu Belle Rouen” między wersami pobrzmiewają ślady pierwszej młodzieńczej fascynacji.

Szkoda, że to koniec, choć z drugiej strony czuć, że konwencja nieuchronnie się wyczerpywała i zaczynała zjadać własny ogon. Co prawda Grimes nie rzuciła mnie na kolana, ale i tak lektura „Hotelu Belle Rouen” wprawiła mnie w błogi nastrój. Poza tym powieść jest wyjątkowo zabawna.

Ocena: 4.5 out of 6 stars

[„Hotel Belle Rouen” Martha Grimes, przełożyła Barbara Kopeć – Umiatowska, W.A.B., Warszawa 2007]

Uwaga na marginesie: Koniecznie należy zachować kolejność oryginalną. Innymi słowy – trylogię Grimes czytamy po bożemu w kolejności: „Hotel Paradise”, „Stacja Cold Flat Junction”, „Hotel Belle Rouen”.

Intryga, nie powiem, niczego sobie, ale od tego kto i dlaczego zabił oraz dłoni pozbawił konduktora pociągu relacji Berlin – Poznań dużo ciekawsze będą metody śledcze trójki nie wylewających za kołnierz specjalistów z milicji. Tak się bowiem niefortunnie zdarzyło, że morderstwa dokonano 8 marca, czyli w Dzień Kobiet, który w 1986 w dodatku wypadał w sobotę, więc tym bardziej za zdrowie miłych pań wypić należało, kwiatka kupić i paczkę rajtek, a jeśli szczęście dopisało – nawet bombonierkę goplany. Indolencja z jaką zdrowo zawiany chorąży Teofil Olkowicz zabierze się za śledztwo woła o pomstę do nieba. Właściwie nie powinien nawet zaczynać, ale nikogo bardziej wykwalifikowanego na posterunku nie było. Metoda Teosia, cudowna w swej prostocie acz niekoniecznie skuteczna, opiera się na zgarnięciu pierwszego lepszego podejrzanego i przymknięciu go w areszcie. Wówczas i zbulwersowane zuchwałą zbrodnią społeczeństwo może odetchnąć, „góra” jest usatysfakcjonowana, a i milicjant może z czystym sumienie wrócić do popijania wódeczki. Tyle, że sprawa bezrękiego konduktora nie jest taka prosta jak przypuszczano.

Nie jest też specjalnie skomplikowana, ale w przypadku „Ręcznej roboty” co innego ma pierwszorzędne znaczenie – Polska Ludowa z całym dobrodziejstwem swego śmieszno – gorzkiego inwentarza. O unoszących się zewsząd oparach alkoholu już wspominała, ale o tym, że co poniektóre orły z MO (z wzmiankowanym Teosiem na czele) mają mózgi przeszczepione bodaj od kury chyba nie? Do tego są uroczo nieporadni, dumni i zawstydzeni swą przynależnością do milicji (która po wiadomych wydarzeniach w 1981 roku nie cieszyła się szczególnym uznaniem).

„Ręcznej robocie” brakuje głównego bohatera. Charyzmatycznego komisarza, który zogniskował by na sobie zainteresowania czytelnika i pociągnąłby akcję w przód. Brak lidera Ćwirlej nadrabia kilkoma równorzędnymi głównymi postaciami, wspomaganymi przez tabun postaci trzecio- a nawet czwartorzędnych, które pojawią się na chwilę i znikają bezpowrotnie. Występują w dużych skupiskach i utrudniają orientację we wzajemnych relacjach, ale dzięki tej ogromnej różnorodności Ćwirlej interesująco oddał klimat miasta (Poznania) w późnym PRL-u z obowiązkowymi w tych okolicznościach przyrody plotkami przy kiosku ruchu, cinkciarzami, wódką gastronomiczną po 13.00 i radziecką jednostką wojskową. Innymi słowy – Polska Ludowa w pigułce.

Ćwirlej nie stawia błyskotliwych diagnoz, nie analizuje i ocenia minionego ustroju. Stąd „Ręcznej robocie” może i brakuje pewnej głębi. Z drugiej jednak strony to kryminał, a nie socjologiczna rozprawa (na szczęście!), dostarczyć zatem ma przede wszystkim rozrywki, którą to w postaci czystej i bezpretensjonalnej lektura „Ręczne roboty” zapewnia.

Ocena: 4.5 out of 6 stars

[„Ręczna robota”, Ryszard Ćwirlej, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2010]

Indridason zaczyna od mocnego uderzenia. Student medycyny w przedmiocie ssanym przez dziecko rozpoznaje ludzką kość. Szybko udaje się ustalić, że była ona częścią szkieletu zakopanego tuż obok krzaka porzeczek przed mniej więcej siedemdziesięciu laty. Śledztwo od początku niemiłosiernie się ślamazarze. Tempo prac dyktuje dokładna acz powolna ekipa archeologów, ewentualni świadkowie wydarzeń sprzed lat w większość poumierali lub właśnie umierają, a pojawiające się tropy okazują się uliczkami wiodącymi donikąd. Rozwiązanie będzie zaskoczeniem dla zespołu komisarza Erelndura choć niekoniecznie dla czytelnika.

Mam pewien problem z tą powieścią. „Grobową ciszę” czyta się dobrze i szybko, jest sprawnie napisana, ma niezłą intrygę z kilkoma mocnymi akcentami, a jednak zawarta w niej wizja Islandii nie do końca mnie przekonuje. Jest, delikatnie mówiąc, mętna, a nagromadzenie patologii, podłości, smutków i temu podobnych mrocznych sprawek jeży włos na głowie. Erlendur to taki antypatyczny ponurak, którego nie sposób darzyć sympatią. Jest niemalże definicyjnym komisarzem ze skandynawskiego kryminału – samotnym i rozczarowanym rozwodnik z dwójką dorosłych dzieci, pracoholik. Tyle że ex-żona go nienawidzi (dosłownie!), a córka – narkomanka po utracie dziecka leży w śpiączce, ale nawet gdy Erelndur z niemałym wysiłkiem próbuje okazać jej rodzicielską czułość ten wstrętny Indridasona, w szeregu retrospekcji, nie omieszkuje pokazać jaki to komisarz bywał podły i małostkowy. Śledztwo i osobiste rozterki postaci pisarz przeplata historią smutnego losu kobiety maltretowanej psychicznie i fizycznie przez męża. Jej naznaczone tragedią życie dopełnia obraz wyspy smutnej i wynaturzonej, a jeśli na to nałożymy jeszcze permanentnie brzydką pogodę i suchy styl Indridasona otrzymujemy:

Po pierwsze – przyzwoity acz nieporywający kryminał
Po drugie – zaskakująco skuteczną antyreklamę Islandii.

Ukułam już nawet specjalne promocyjne hasełko: Islandia? Tylko dla ludzi o mocnych nerwach.

Ocena: 4 out of 6 stars

[„Grobowa cisza” Arnaldur Indriðason, przełożył Jacek Godek, W.A.B., Warszawa 2010]

Gdybym miała w jednym zdaniu podsumować „Subtelny nos Lilli Steinbeck” nazwałabym ją zwariowaną popkulturową powieścią sensacyjną z ukłonem w stronę kryminału. Lektura tej powieści uruchamia bowiem szereg skojarzeń. Steinfestowi nie obce są założenia starego poczciwego postmodernizmu, dość sprytnie sobie z czytelnikiem pogrywa żonglując rozmaitymi literackimi tropami (powołuje się na Hitchcocka i Fritza Langa, filmy z Jamesem Bondem, komiksy i mitologię, a jedna z ważniejszych postaci nosi nazwisko Kallimachos, choć z twórca pierwszej historii literatury nie ma on nic wspólnego), nie można mu odmówić również pewnego dowcipu (choć jak na mój gust dość kwadratowego), zresztą w tym względzie jego nagrodzona Deutscher Krimi Pries powieść przywodzi na myśl wariactwa z trylogii barcelońskiej Eduardo Mendozy: są cytaty z popkultury, są żarty i nieprawdopodobna fabuła,  ale obywatelska uczciwość każe mi zaznaczyć, że jest to analogia bardzo swobodna i właściwie na tym podobieństwa się kończą, bo Panów dzieli różnica temperamentów głębokości Rowu Mariańskiego. Niestety.

Fabuła „Subtelnego nosa Lilli Steinbeck” jest zadziwiająca i to niekoniecznie w najlepszym znaczeniu tego słowa. W zagadkowych okolicznościach zostaje porwany znany profesor ornitologii. Trop prowadzi do Aten, gdzie wyrusza prowadząca śledztwo tytułowa Lillia – komisarz specjalizująca się w kidnapingu. Już pierwszego wieczoru zostaje we własnym łóżku, w dość niewybredny sposób, napadnięta przez… Batmana. Batman będzie zresztą kluczowym wątkiem w jej śledztwie, które wciągnie Lillię i pomagającego jej otyłego specjalistę od tortur w niebezpieczną grę (bo grami bezpiecznymi nikt sobie głowy nie zawraca). Intryga kryminalna to najsłabszy punkt powieści, bo jest, mówiąc krótko, grubymi nićmi szyta i te szwy ledwo trzymają ją w jednym kawałku. Nawet jeśli potraktuje się ją z przymrużeniem oka, trudno będzie wybaczyć Steinfestowi niekonsekwencję i pokrętną logikę tej bezwładnej bieganiny.

Nie warto w „Subtelnym nosie Lilli Steinbeck” doszukiwać się głębszej refleksji albo oczekiwać kolejnej analizy kondycji współczesnego człowieka. To literatura całkowicie i bezpretensjonalnie rozrywkowa, ale szczęśliwie powieść Steinfesta jest czytadłem nie pozbawionym pewnych wartości artystycznych, a i czyta się bez przykrości i zgrzytania zębami.

Ocena: 4 out of 6 stars

[“Subtelny nos Lilli Steinbeck” Heinrich Steinfest, z języka niemieckiego przełożył Jakub Ekiert, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2010]

4 gwiazdki może trochę na wyrost, ale wielce ukontentowały mnie liczne nawiązania do kina amerykańskiego z lat pięćdziesiątych ;-)

Choć pewnie nie aż tak dobra jak Jen Graham, chłodna matka Emmy, w gotowaniu. Opisy jej anielskiego placka, ciepłych bułeczek czy innych niebiańskich specjałów sztuki kulinarnej udatnie stymulowały pracę mych ślinianek we wrześniu 2007 roku. Sporo czasu musiało upłynąć zanim sięgnęłam po chronologicznie kolejną po „Hotelu Paradise” część trylogii Marthy Grimes – „Stację Cold Flat Junction”.  Być może dlatego, że traktowałam ją w myślach jako literackiego pewniaka, powieść, która nie ma prawa rozczarować, a zatem taką, z którą obcowanie należy odpowiednio celebrować. Mogło być też tak, że zawsze miałam coś pilniejszego do przeczytania, ale ostatnio taka kategoria „jak coś do pilnego przeczytania” przestała dla mnie istnieć i dlatego w końcu przeczytałam „Stację Cold Flat Junction”.

To co bezwarunkowo i z lubością kupowałam w „Hotelu Paradise” teraz zaczęło mi ciążyć, nużyć, a nawet chwilami denerwować. Jeśli ktoś jeszcze nie miał przyjemności obcować z tą pierwszą książką, to spieszę donieść, że kryminalność jej jest pojęciem dość umowna, a fakt wydania w mrocznej serii poniekąd mylący i dyskusyjny. Martha Grimes bowiem jeśli kogokolwiek przyprawi o drżenie czy też palpitację serca to z pewnością nie zawiłościami kryminalnej intrygi, której w „Hotelu Paradise” i „Stacji Cold Flat Junction” są śladowe ilości. Czar i siła powieści z cyklu o Emmie Graham opiera się na sielsko-anielskim społecznym tle amerykańskiej prowincji, której głównym problemem są źle zaparkowane samochody i kłusownicy, po prawdzie od czasu do czasu kogoś zamordują, ale i to nie jest w stanie na dłuższą metę ożywić okoliczną ludność, która szybko przechodzi nad powyższym do porządku dziennego (czytaj: do przyrodzonej jej ospałości).

Od reguł są jednak wyjątki, a wyjątek ten nazywa się Emma Graham i jest dwunastoletnią rezolutną i ciekawską młodą damą, która po cichu podkochuje się w szeryfie. Na co dzień mieszka w podupadłym hotelu, a w przerwach między przygotowywanie drinków dla swej lekko obłąkanej ciotki Aurory i usługiwaniem przy stole nieznośnej pannie Bercie, prowadzi śledztwo.  Połączenie jednego z drugim nie jest zbyt kłopotliwe, jako że Emmą nikt specjalnie sobie nie zawraca głowy, a już zwłaszcza jej oschła matka, zarobiona po łokcie autorka tychże anielskich placków i cudownych klopsów, które podobne same rozpuszczają się w ustach.

Emma nieco przypomina mi romantyczne bohaterki. Jest wprawdzie wścibska, ale i pomysłowa i bystra, a nade wszystko w szczególny sposób sensytywna, co stawią ją na granicy świata realnego i pozagrobowego. Dedukuje też zaskakująco dobrze dzięki czemu to jej, a nie szkiełku i, na dłuższą metę krótkowzrocznemu, oku szeryfa udaje się rozwikłać zagadkę dwóch morderstw – tego sprzed czterdziestu laty i zaledwie kilku tygodni. Tyle fabuły. Problem miałam z odbiorem. Lektura „Stacji Cold Flat Junction” uświadomiła mi bowiem jak bardzo blakną i rozmywają się w pamięci emocje. „Hotel Paradise” w pewien sposób poruszył moje serce. Oczarował i rozbudził apetyt, którego nie zaspokoiła kontynuacja. Odwrotnie – niespieszna akcja i prowincjonalny klimat „Stacji Cold Flat Junction” ciąży. Powieści Marthy Grimes zabrakło szczypty lekkości i wdzięku. Jej proza nie porywa, a ujmuje i urzeka, tyle że tym razem mniej niż można by się spodziewać.

Ocena: 4 out of 6 stars

[„Stacja Cold Flat Junction” Martha Grimes, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2007]

Henning Mankell

Poza tym misja dostarczyciela pierwszorzędnej rozrywki dla mas coraz mniej mu w smak. W „Chińczyku” kryminalnej intrygi sensu stricte jest dużo mniej niż można było oczekiwać po akurat tym  pisarzu. Nie ma też Ystad, choć to nadal Skania. Miast tego na pierwszy plan wysuwa się (właściwie nie taka do końca) nowa twarz Mankella jako pisarza zafrasowanego losem świata.

600 stronicowe powieści zwykło określać się mianem dzieł epickich, tworzonych z inscenizatorskim rozmachem itp. Żadne z tych określeń nie pasuje jednak do „Chińczyka”, którego specyfikę najlepiej oddaje miano powieści rozległej, a może nawet rozwlekłej. Mankell nigdy nie był specjalnie powściągliwy, płodził powieści słusznej objętości, nie mniej zawarta w nich refleksja, owo słynne społeczne tło, miało charakter lokalny. Owszem, pisarzowi zdarzało się wybyć za granicę (patrz: „Biała lwica” oraz „Psy z Rygi”), nie mniej jednak jego zainteresowania skupiały się wokół Szwecji. Zgoła inaczej rzeczy mają się z „Chińczykiem”,  którego akcję Henning Mankell rozpisał na cztery kontynenty, a zagadka brutalnego (a jakże!) morderstwa wiekowych mieszkańców odludnej osady to zaledwie pretekst, punkt wyjścia do snucia refleksji, rzec by można, globalnej.

I faktycznie w „Chińczyku” dominują przemyślenia nad naturą współczesnego świata. Mankella bardziej interesują szanse i zagrożenia, a przede wszystkim rola, którą odgrywają i będą odgrywać Chiny. Wada to czy zaleta? Zależy od punktu siedzenia, czyli tego czego od powieści oczekujemy. Jeśli będziemy przystawać przy zamknięciu  „Chińczyka” w szufladce z kryminałami, to należy zwrócić uwagę na dość niekonwencjonalny przebieg intrygi. Rozkręca się dość obiecująco. Ktoś wymordował prawie wszystkich mieszkańców niewielkiej osady na szwedzkiej prowincji. Jest styczeń, wokoło masa śniegu, a jedynym śladem pozostawionym przez mordercę jest czerwona wstążka. Śledztwo obejmuje dość antypatyczna detektyw Vivi Sundberg. Jest zmęczona, zabiegana i nie ma czasu na domysły ani tym bardziej dziwne teorie o Chińczykach, którymi zarzuca ją Birgitta Roslin, sędzia z Helisngborgu, krewna zabitych i główna bohaterka powieści, choć to ostatnie jest określeniem nieco na wyrost, bo nie jest jedyna.

Mankell w „Chińczyku” dokonuje swoistej dekonstrukcji kryminałów z komisarzem Wallanderem. Główny bohaterem nie jest detektyw, a osoba spoza kręgu śledztwa, przenikliwa, obdarzona sporą intuicją, ale i naiwna i nieuważna. Łatwowierność sprowadzi na Birgitte sporo kłopotów. Intryga tym razem wyjątkowo wieloznaczna, co akurat nie przemawia na korzyść „Chińczyka”. Zresztą sam pomysł oparcia fabuły na motywie wendety po latach nie dość, że wyeksploatowany do cna to tu jeszcze aż nadto nieprawdopodobny, ba, powiedziałabym nawet, że niedopracowany, a brak racjonalnych przesłanek, wiele niedopowiedzeń i ślepych uliczek, którymi brnie policja tylko pogłębia ten efekt. Rozwiązanie… też w pewnym sensie rozczarowuje.  Coś się tu wyraźnie nie klei. Nie tylko śledztwo kierowane przez Vivi, ale i sama intryga. Gdy w końcu robi się interesująco, Mankell brutalnie przerwał. Pozostawiając akcję w zawieszeniu na kilkadziesiąt stron, przeskakuje do dziewiętnastowiecznej Ameryki. Takich odskoczni od głównej akcji jest tu zresztą więcej.

Henning Mankell krytykuje szwedzkie organy śledcze, przekonując, że metoda „szkiełka i oka” nie zawsze popłaca, ale jako obywatela świata dużo bardziej niż lokalne problemy Szwecji frasują go zmiany toczące w przód cały świat.

Ocena: 4 out of 6 stars

[„Chińczyk” Henning Mankell, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2009]

Uwielbiam Marthę Grimes. Za wszystko. Za klimat, za lekkie pióro, potoczysty styl, a przede wszystkim talent do kreowania tak wyrazistych i różnorodnych postaci. Amerykanka, która pisze niczym rodowita Angielka wychowana na fiveoklokach, biskwitach, parafialnych kiermaszach i polowaniach, ma styl, który zapewne dla co poniektórych jest barierą nie do przebrnięcia, że nudny, a że nazbyt skupiony na tym co mało istotne z punktu widzenia kryminału, a taki i owaki, a są i tacy, dla których właśnie to będzie niczym miód na duszę. Ja zdecydowanie zaliczam się do tej drugiej grupy, czyli wielbicieli podglądania niespiesznego życia prowincjonalnych społeczności, a zwłaszcza tych dziwnych stworzeń jakimi bez wątpienia są Anglicy, których Grimes portretuje w sposób niezrównany, ze swadą, elegancją i dowcipem.  W „Pod Anodynowym Naszyjnikiem” oczarowała mnie zwłaszcza postać małej Emily Louise Perk – bystrej i rezolutnej dziesięciolatki, która wie więcej niż można by przypuszczać, choć niechętnie mówi, chyba że ktoś zaoferuje jej coś dobrego do zjedzenia. Na co dzień opiekuje się końmi pewnej wyjątkowo nadętej rodziny z wyższych sfer, która z kolei żyje w głębokim przekonaniu, że szlachectwo zobowiązuje do zadzierania nosa pod sam sufit i uprzykrzania życia każdemu kto na swe nieszczęście się im nawinie. I właśnie ta rodzinka aroganckich arystokratów stanowi wdzięczny obiekt do ćwiczeń w wymyślaniu wyszukanych sposób mordowania dla niejakiej Polly – lokalnej pisarki kryminałów, bodaj nieszczególnie poczytnych, która z kolei, ale to przeczytajcie już sobie sami. Łatwo domyślić się zatem, że pojawienie się interesującego detektywa Jurego ze Scotland Yardu wywoła nie małe zainteresowanie pośród dość znudzonej społeczności, która nie chce nawet myśleć o nieznanej martwej dziewczynie, którą pozbawioną palca znaleziono w lesie. Na niepokojące zdarzenia będą reagować bardzo różnie, a psychologiczna ujęcie postaci jest ogromnym plusem powieści.

Bardzo chciałabym napisać, że jednak coś mi się nie spodobało albo jakiś aspekt powieści budzi moje zastrzeżenia, ale niczego takiego nie ma. „Pod Anodynowym Naszyjnikiem” oczarowało mnie w całości, od początku do końca.

Ocena: 6 out of 6 stars

„Zabójca mimo woli” Aleksandry Marininy (8.07.2009)
„Uwikłanie” Zygmunta Miłoszewskiego (22.07.2009)
„Aleja samobójców” – Mariusza Czubaja & Marka Krajewskiego (5.08.2009)
„Świadek mimo woli” Guido Guerrieriego (19.08.2009)

Więcej szczegółów na temat tegorocznej serii znajdziecie na stronie Polityki.

Dziwi mnie, że zrezygnowano z wydania dalszego ciągu trylogii Marthy Grimes i choć dwie spośród tegorocznych książek już czytałam myślę, że skuszę się na „Świadka mimo woli” i być może „Aleję samobójców”, choć ta ostatnia z tego co pamiętam nie zbierała najlepszych recenzji. Natomiast tym, którzy jeszcze nie czytali „Uwikłania” sugeruję poddać powieść Miłoszewskiegopod rozwagę. Zupełnie ciekawy kryminał i, co istatone, jego kontynuacja ukaże się już jesienią.