Mendoza fabułę „Braku wiadomości od Gurba” oparł na schemacie starym jak świat. Starym, ale wdzięcznym, bo dającym niewyczerpane możliwości strojenia sobie żartów, a rzeczą powszechnie wiadomą jest, że pisarz obdarzony jest poczuciem humoru niebywałym. Przybysza z obcej planety, innymi słowy – kosmitę o matematyczno – logicznym umyśle zestawia z kulturą ziemską w postaci chaotycznego i nieprzewidywalnego organizmu miejskiego Barcelony, intensywnie przygotowującej się do olimpiady. Ach i żeby było jeszcze zabawniej nasz biedny bohater, usilnie poszukujący zaginionego towarzysza misji, właśnie tego Gurba, od którego wciąż brak wiadomości, jest żarliwym katolikiem ze skłonnością do niewylewania za kołnierz. W wielkomiejskim rejwachu traci głowę dosłownie (u zbiegu  Diagonal i Paseo de Gracia) i w przenośni próbując zrozumieć i oswoić otoczenie, zasymilować się z tymi dziwakami ludźmi oraz znaleźć Gurba. Zresztą mimikra z czasem idzie mu coraz lepiej. Kosmita coraz śmielej sobie poczyna, już nie przeraża go obsługa kranu, kupuje mieszkanie i snuje wizję ożenku z jakąś hojnie obdarzoną przez naturę ziemianką, co niestety przekłada się na spadek jakości dowcipów. Im bliżej końca tym „Brak wiadomości od Gurba” mniej zabawny, za to bardziej skłaniający się w stronę banału.

Mendoza kocha i nienawidzi Barcelonę toteż, z sobie tylko znanym wdziękiem kpi i obnaża absurdy natury społecznej jak i obyczajowej. „Brak wiadomości od Gurba” czyta się całkiem, całkiem, kilka razy można się głośno zaśmiać, ale, w odróżnieniu od Piotra Kofty, nie nazwałabym powieści niezwykle zabawną, ani nie sądzę, aby miała szansę stać się obiektem kultu. Jest zbyt nierówna. Zresztą Mendoza popełnił lepsze i śmieszniejsze książki, ta jest  po prostu niezła.

Ocena: 4 out of 6 stars

[„Brak wiadomości od Gurba” Eduardo Mendoza, przełożyła Magdalena Tadel, Znak, Kraków 2010]

[update:] Tytuł oczywiście niecnie ukradłam z piosenki Davida Bowiego. O tej:

Ostatnio prześladują mnie grubasy :-) Ale kochanych stroniczek nigdy za wiele, prawda? Zatem pozwólcie, że przedstawię kolejno od góry:

1. „Padam na twarz” Rebeccki Eckler. Pamiętacie burzę jaką wywołała pierwsza powieść tej Pani? Wrodzona przekora każe mi sprawdzić co warta jest jej kontynuacja.
2. „Prawda o sprawie Savolty” Eduardo Mendoza. Po Mendozie mistrzu pure nonsensu i dowcipu przyszła pora na Mendozę poważnego.
3. „Przewodnik po królestwie ptaków Afryki Wschodniej” Nicholasa Draysona. Dziś skończyłam czytać i jestem mile zaskoczona. Recenzja już niedługo.
4. „Miłość za kilka włosów” Mohammed Mrabet. Już wiecie co o niej myślę
5. „Muzyka pop z Vittuli” Mikael Niemi. Czytałam kilka bardzo pochlebnych opinii na jej temat i myślę, że nadeszła pora skonfrontowania ich z rzeczywistością
6. „Jesteśmy przynętą kochanie!” Elfriede Jelinek. Co robi tutaj ta książka chyba tłumaczyć nie muszę.
7. „Zatrute ciasteczko” Alana Bradley’a – pisała o nim tutaj
8. „Kochankowie mojej matki” Christopher Hope. Cieszę się, że znalazłam w bibliotece
9. „Maud z Wyspy Księcia Edwarda” Mollie Gillen, czyli biografia Lucy Maud Montgomery.
10. „Losy dobrego żołnierza Szwejka czasu wojny światowej” Jarosława Haska. Przygody poczciwego Szwejka czytałam już kilka lat temu, ale mam zamiar zrobić sobie powtórkę z lektury. Nie mogłam oprzeć się pokusie i przeczytałam już kilka stron i póki co jedno mogę stwierdzić z pełną odpowiedzialnością: nowy przekład Antoniego Kroha jest świetny.

Powraca w stylu koncertowym „Niezwykłą podróżą Pomponiusza Flatusa”, wybornym literackim żartem i zarazem przewrotnym kryminałem o początkach naszej ery. Makiaweliczną opowiastką duchowo pokrewną z „Żywotem Briana” Terry’ego Jonesa. Mendoza, podobnie jak Anglicy z grupy Monty Pythona, czerpiąc garściami ze starożytnych apokryfów i bawiąc się biblijnymi konwencjami stworzył dzieło tyleż zwariowane co zabawne. A zatem zapnijcie pasy i w drogę!

Nie wiem w jakim stopniu Eduardo Mendoza poczuwa się do bycia postmodernistą, ale sposób w jaki traktuje literacką materię, jak gra z czytelnikiem, bawi się intertekstualnością i metaliteracko pogrywa sobie z literacką tradycją stawia go w jednym rządku z Johnem Barthem (autorem rewelacyjnego „Bakunowego Faktora”) i Italo Calvino, choć żadnego z wymienionych bozia nie obdarzyła aż takim poczuciem humoru. Mendoza w „Niezwykłej podróży…” dworuje sobie (ale nie szydzi!) z wszystkiego i wszystkich, traktując swych bohaterów (w większości jednak postaci historyczne) z dystansem i polotem godnym najlepszego komika. Podobnie, jak w trylogii barcelońskiej i tym razem pisarz przewrotnie gra z konwencją powieści kryminalnej czyniąc głównym bohaterem nie klasycznego komisarza a abnegata i domorosłego filozofa. Pomponiusz nie wykazuje żadnych inklinacji ku profesji detektywa, miast tego jest fizjologiem i oratorem z problemami natury gastrycznej, którego poszukiwania źródła dającego mądrość, dość nieszczęśliwym zrządzeniem losu, doprowadziły do miasta Nazaret, gdzie właśnie miano ukrzyżować miejscowego cieślę, Józefa, nawiasem mówiąc człeka dość antypatycznego i niezbyt skorego do wyznań. Jego chwacki synek, dwunastoletni Jezus, poprosił Flatusa o udowodnienie niewinności ojca i w ten sposób, z braku ciekawszych zajęć, Pomponiusz stał się detektywem.

W najnowszym Mendozie nie ma nic zaskakującego, wszystko jest na swoim miejscu: postliterackie zabawy, słowne gry, groteska i wyborny humor. Lubię taką przewidywalność :-)

Ocena: 5 out of 6 stars

Tutaj możecie zajrzeć do książki.

Nawiasem mówiąc ostatnio same 5 rozdaje, nie dla tego, że czytam same bardzo dobre książki, a raczej dlatego, że jeśli coś mi nie podchodzi bardzo szybko czytanie porzucam :]

Piątą pozycją od góry jest „Jedzenie rytuały i magia”, a na samym spodzie stareńkie wydanie „Mary Barton” Elizabeth Gaskell, z której cieszę się jak dziecko :] Każdy kto jeszcze nie miał do tej pory okazji przeczytać „Pań z Cranford” polecam jak najszybciej nadrobić tą zaległość.

A to wiosenny bonusik ku pamięci, jako że wciąż nadziwić się nie mogę jakim cudem w mym nieprzyjaznym dla roślin domostwie tak cudnie rozkwitły żonkile?

Po pierwsze: nowy Wiktor Pielewin. Jego poprzednia powieść – „Święta księga wilkołaka” – należy do ścisłej grupa moich najukochańszych książek. Pielewin jest świetnym obserwatorem rosyjskiej rzeczywistości, z prawdziwym upodobaniem nurza się w kulturze popularnej, a że przy okazji jest niezwykle inteligentną bestią i mistrzem ironii stosowanej – literackie efekty są zaskakujące. Dlatego niecierpliwie czekam na „Empire V”, powieść o nieudaczniku, który poprzez prasowe ogłoszenie trafia do bractwa wampirów.

Po drugie: „Pokuta” Iana McEwana. Film mi się podobał, mam nadzieję, że literacki pierwowzór również.

Po trzecie: Edurardo Mendoza powraca. Tym razem, jak wynika z informacji wydawniczych, nie będzie na śmiesznie, ale na gorzko. Hiszpański pisarz dotąd kojarzył mi się z arcyzabawną trylogią o niewydarzonym, samozwańczym detektywie. Między innymi przez nią ledwo, ledwo zdałam egzamin z prawa autorskiego, bo zamiast słuchać Pani prowadzącej, ja w kącie usiłowałam tłumić parsknięcia śmiechu. Tym czasem „Maurico, czyli prawybory” ma być: Niewesołą opowieścią o miłości i polityce. Cóż – poczytamy, zobaczymy.

Po czwarte: nowa powieść Marthy Grimes. Wciąż nie przeczytałam dwóch tomów przygód Emmy Graham (zaległości w czytaniu, ZALEGŁOŚCI W CZYTANIU…), ale już doczekać się nie mogę „Pod Huncwotem” – debiutu pisarki. Zapowiada się smakowicie:

Mieszkańcy małego, cichego Long Piddleton w hrabstwie Northamptonshire w środkowej Anglii zawsze obawiali się przybyszów. Pewnego razu ich spokój został poważnie zakłócony, a miasteczko pogrążyło się w paraliżującym strachu. Dwa miejscowe puby stały się bowiem sceną okrutnych morderstw. Przed wejściem do „Pod Jackiem i Młotem” ktoś powiesił mężczyznę, a „Pod Huncwotem” znaleziono trupa z głową wciśniętą do beczki piwa. Kim jest zabójca? Jak bardzo jest szalony i skąd przybył?

Po piąte: „Stambuł. Wspomnienia i miasto” Orhan Pamuk. Ksiązki Noblisty 2006 wciąż stoją na półce i czekają na swój czas, ale od kiedy obejrzałam „Głową w mur” Fatiha Akina Stambuł znalazł się na mojej liście miast, które muszę zobaczyć. A skoro, póki co, nie ma widoków na to, bym udać się tam miała, muszę zadowolić się literackim przewodnikiem.