„Zagłada” Akira Yoshimura

Mroczna acz nietypowa powieść grozy. Nietypowa, bo w „Zagładzie” Akiry Yoshimury nie ma mszczących się duchów i zwodniczych strzyg, a zaświaty równoznaczne są z opatrznością, która nagradza lub karze, a jednak w chłodnym realizmie powieści kryje się coś niepokojącego.

Zresztą kwalifikowanie „Zagłady” jako literackiego horroru jest co najmniej dyskusyjna. Powieść jest grzeczna i napisana po bożemu, powiedziałabym nawet, że dość nudnawa, a w każdym razie monotonna. Nie o wywołanie w czytelnikach lęku zresztą Akirze Yoshimurze chodziło, a raczej o zadanie kilku ważkich pytań natury moralnej, a dodanie etykietki „powieść grozy” jest wygodnym chwytem marketingowym, na który nie jeden złakniony krwi i igrzysk się złapie. I poczuje się zawiedziony, bo i krwi, i igrzysk tu niet (choć trupów sporo).

Osadzona w średniowiecznej Japonii akcja „Zagłady” rozgrywa się w skrajnie ubogiej wiosce, której mieszkańcy, aby nie umrzeć z głodu sprzedają się w niewolę do miasta. Tak zrobił ojciec dziewięcioletniego Isaku, na którego barki zostaje zrzucenie utrzymanie przy życiu (dosłownie!) matki i reszty rodzeństwa. Mieszkańcy wioski egzystują wedle dictum pór roku, łowią skorupiaki i ryby, a zimą, pod pretekstem warzenia soli, próbują zwabiać ku skalistym brzegom łaskawe statki. Zrabowanym łup z takiego statku pozwoliłby im na wiele miesięcy dostatniego życia bez wizji głodowej śmierci. Łaskawe statki to jednak rzadkość, toteż wieśniacy nie pogardzą niczym co im się trafi, nawet łodzią, na której nie ma nic prócz trupów w czerwonych kimonach.

Akira Yoshimura opowiada historię z perspektywy wrażliwego i niewinnego dziecka, które szybko musi dojrzeć i przejąć rolę głowy rodziny. Dla Isaku jest to i społeczny awans –  od teraz przestaje być traktowany jak dziecko – ale i wyzwanie, któremu z trudem podoła. Yoshmiura interesująco sportretował małą społeczność – pokorną, ale i zuchwałą zarazem. Potulnie poddającą się swemu losowi, godzącą się na życie w cieniu śmierci, z widmem głodu, którego oddech wciąż czują na karku, zdyscyplinowaną i uległą wobec przyrody, ale i hardą, bo wykorzystując religię do własnych interesów, modlącą się do bóstw o katastrofy kupieckich statków. Ot paradoks etyczny: mord i grabież jest dla wieśniaków jedynym sposobem przetrwania. Świętem, niemalże magicznym misterium odrywającym ich na chwilę od codziennych obowiązków i zrytualizowanej walki o przetrwanie. Ta zuchwałość będzie jednak początkiem ich zguby.

Powtórzę się. Podobnie, jak „Obcy” Taichiego Yamady, również „Zagłada” Akiry Yoshimury jest powieścią bardzo japońską. W przejmujący i mroczny sposób portretującą wieki średnie, prostotę ówczesnego życia, ale i jego moralną ambiwalencję, a także niemalże niewolnicze poddanie się wobec kaprysów nie zawsze łaskawej natury.

Ocena:

[„Zagłada” Akira Yoshimura, z japońskiego przełożyła Anna Zielińska – Elliott, Prószyński i S-ka, Warszawa 2010]

Książka numer dwa w ramach projektu Little Japan

Może Cię również zainteresuje:

• „Obcy” Taichi Yamada 23/02/2010
• „Złota Pagoda” Yukio Mishima 13/03/2010
• Złoty medal w megalomanii 04/11/2010
• „W pogoni za dalekim głosem” Taichi Yamada 23/09/2008
• “Wyrok śmierci na życzenie” Masahiko Shimada 09/01/2009
• „Ślepa wierzba i śpiąca kobieta” Haruki Murakami 22/01/2009
• „Sen_numer_9” David Mitchell 10/03/2008