„Zapiski z małej wyspy” Bill Bryson

Czy wspominałam już kiedyś, że mentalnie czuję się Angielką? A w każdym razie tak sobie tłumaczę mój feblik do ichniejszej literatury, społecznie zaangażowanego kina, malarstwa, a także wsi (zwłaszcza XIX wiecznej) i tej słynnej mieszanki sarkazmu z ironią i absurdem, którą zwykło nazywać się angielskim humorem. Niemożność funkcjonowania w stricte angielskim środowisku kulturowym rekompensuje sobie piciem przemysłowych ilości herbaty i noszeniem grzecznych wdzianek od Marksa & Spencera i, to nie będzie chyba dla nikogo zaskoczenie, czytaniem Anglików o i Anglikach. Stąd nie mogłam, po prostu nie mogłam, odmówić sobie przyjemności przeczytania „Zapisków z małej wyspy” innego anglofila – Billa Bryson. Skoro już sobie wszystko wyjaśniliśmy – przejdźmy do rzeczy.

Bryson dostanie po głowie za niewinność, bo przyznać muszę, że odrobinę mnie rozczarował. Ot taki mały zgrzyt, coś w rodzaju deja vu, którego zapewne by nie było, gdybym „Zapisków…” nie czytała tuż po „Pierścieniach Saturna” i gdyby obu książek nie łączył motyw pieszej wędrówki po angielskiej prowincji, która, co prawda każdego z panów zaprowadziła w zupełnie literacko innym kierunku, ale i przy okazji uczyniła z nich niezamierzonych konkurentów. Po prawdzie, o czym zresztą już pisałam, ale z premedytacją się powtórzę, u Sebalda wędrowanie to jedynie punkt wyjściowy do głębszych rozważań, natomiast Bryson skupia się na samym aspekcie krajoznawczym, w czym nie ma nic ani karygodnego ani dziwnego, w końcu „Zapiski…” to reportaż z podróży, ale przy „Pierścieniach Saturna”, literaturze bezdyskusyjnie wybitnej, refleksje Brysona wypadają blado.

Dość utyskiwań. Brysonowi należy się bowiem kilka pochwał, ot choćby za cięty języczek i dystans do siebie jak i swego ukochanego kraju, któremu nie szczędzi sarkastycznych uwag. Rzecz godna uwagi, autor nie jest Angelikiem, a Amerykaninem, który w stopniu niemalże perfekcyjnym przyswoił wyspiarskie poczucie humoru. Rzec by można, że jest bardziej angielski niż nie jeden napotkany po drodze rodowity Brytyjczyk. W błędzie jednak będzie ten kto sądzi, że „Zapiski…” to zbiór dowcipów. Nic z tego. To humorystycznie zdana relacja z dwumiesięcznej pieszo-kolejowej podróży wzdłuż i wszerz Anglii. Deszczowej, monotonnej (Bryson nie bez sadystycznej satysfakcji odnotowuje, że w każdej dziurze obowiązkowo musi być drogeria Boots, Marks & Spencer i jeszcze kilka innych kanonicznych sklepów), zadeptanej przez turystów, albo odwrotnie głęboko prowincjonalnej, którą Bryson szczególnie admiruje, a im bardziej zapyziała i słabo zaludniona – tym lepsza. Bryson potrafi być cudownie ironiczny i choć z ducha jest Anglikiem nie dał się do końca swej angielskości opętać. Wciąż potrafi krytycznie spojrzeć na różne brytyjskie zachowania, które jemu jako Amerykaninowi z Iowy wprost nie mieszczą się w głowie. Ot choćby dezynwoltura z jaką traktuje się nagrobki znanych i zasłużonych. Bryson (przypominam – człowiek z Iowy) szczególnie przeżywał mogiłę  Churchilla, było nie było męża stanu, który gdyby miał szczęście (pecha?) urodzić się za oceanem doczekałby się bombastycznego nagrobka i muzeów ku swej czci, miast skromnego i niemalże zapomnianego nagrobka w jakiejś prowincjonalnej mieścinie.

Czytając „Zapiski z małej wyspy” doprawdy trudno uwierzyć, że wędrówką tą Bill Bryson żegnał się z Wielką Brytanią, którą dla (między innymi) sklepów czynnych do 22 godziny miał później porzucić. Jak on, tak rozmiłowany we wszystkim tym co angielskie, wytrzyma w tej jankeskiej Ameryce? Have no idea ;)

Zacny reportaż. Kilka razy nawet głośno się zaśmiałam.

Ocena:

Przetrawić natomiast nie mogę okładki. Nie żebym coś miała do facjaty Brysona, ale nie sądzę, aby jego zarośnięte lico było najlepszą rekomendacją książki. Co innego ta z amerykańskiego wydania.

I jeszcze instrukcja „Jak być gołębiem” (uwaga! zawiera słowo nieobyczajne): 1. Pospaceruj chwilę bez określonego planu, dziobiąc niedopałki i inne nie nadające się do spożycia obiekty 2. Przestrasz się kogoś idącego po peronie i ucieknij na dźwigar 3. Wysraj się 4. Powtórz cały cykl. [s. 110]

Może Cię również zainteresuje:

• Wesołe życie staruszka 16/06/2010
• „Pierścienie Saturna” W.G. Sebald 19/03/2009
• Podróże łagodzą obyczaje 03/06/2010
• Sztuka podróżowania 19/11/2010
• „Berlin-Moskwa. Podróż na piechotę” Wolfgang Büscher 20/05/2008
• „Powiedział mi wróżbita” Tiziano Terzani 12/02/2009
• Kretyni z UK 12/05/2010