„Kraj nad Jangcy” Paweł Jasienica

Może nie jak kulą w płot, ale w porównaniu z cudownościami, które miałam przyjemność przeczytać ostatnio, „Kraj nad Jangcy” Pawła Jasienicy wypada tak trochę nie wiadomo jak. Niezgorzej, ale tez nie najlepiej, choć wyznać Wam muszę, że mogę być w mym osądzie odrobinę nieobiektywna, bo od kiedy naczytałam się Kapuścińskiego właściwie w każdym reportażu czy też książce podróżniczej doszukuje się czegoś na miarę jego stylu i to się zawsze źle kończy. Oczywiście, dla aktualnej lekturki. Jak kulą w płot, bo w końcu Ryszard Kapuściński był tylko jeden.

Z drugiej strony myślę sobie, że porównywanie tych dwóch wielkich osobowości polskiej literatury non-fiction jest sporym nieporozumienie, jako że Kapuściński był reporterem i podróżnikiem, a Jasienica historykiem – publicystą, któremu na fali odwilży 1956 roku przydarzyło się wyjechać do Chin na zaproszenie tamtejszego związku literatów. „Kraj nad Jangcy” to zbiór zapisków z tej podróży. Fascynującego odkrywania Kraju Środka, samolotem pociągiem i nieśmiertelną warszawą. A były to Chiny, które po okresie maoistycznego zamordyzmu właśnie na krótką chwilę otworzyły swe podwoje dla obcych, Chiny które były już najludniejszym państwem świata, ale do miliarda wciąż brakowało im jakiś czterystu milionów. Jasienica co i rusz, nie kryjąc swego entuzjazmu, chwalił politykę państwa, które niby było komunistyczne, a jednak w porównaniu z ówczesną Polską wypadało na zdecydowanie bardziej liberalne i lepiej zarządzane.

To zachłyśnięcie się Chinami chwilami brzmi odrobinę tendencyjnie, przypuszczam, że ze względów ideologicznych Jasienica nie mógł napisać wszystkiego i pewne tematy (Tybet na przykład) musiał przemilczeć. Za sprawą zawoalowanej krytyki polskiego ustroju i gospodarki miał i tak sporo problemów z publikacją zapisków. Od czasów pierwszego wydaniu w roku 1957 aż do dziś książka nie miała żadnego wznowienia. Szkoda byłoby jednak, gdyby ChRL oczami Pawła Jasienicy odeszła w zapomnienie, tym bardziej, że takiego kraju nad Jangcy już nie ma. Pożarły go potężne przemiany, niekoniecznie ustrojowe. Jednak już w latach pięćdziesiątych było to państwo kontrastów. Wyraźnie widoczny był zalew zachodniej tandety, która wypierała to co etniczne (co zresztą się na Zachodzie wkrótce pięknie zemści i to Zachód będzie zalewany przez chińskie barachła). Jasienica kilkukrotnie ubolewał nad ogromnym rozwarstwieniem społeczeństwa, które już wówczas podzielone było na hołubionych bogaczy i zapomnianą biedotę. Smutne to, choć z relacji pisarza wynika, że Chińczycy nie przykładali do tego szczególnej uwagi (choć pewnie to tylko pozory). Pracowici, usłużnie grzeczni, zadowoleni z tego co mają, uśmiechnięci i zaradni. Zero malkontenctwa.

Ciekawa byłam czy uda mi się wyłuskać jakieś punkty styczne z „Braćmi” Da Chena, których akcja rozpoczyna się właśnie w latach pięćdziesiątych. I chyba jestem mało uważną czytelniczką, bo żadnej godnej odnotowania analogii wypatrzyć mi się nie udało.

Ocena:

A tak na marginesie na czas jakiś dość mam Azji. Skandynawii mi się chce albo jakiegoś porządnego kryminału.

Może Cię również zainteresuje:

• „Powiedział mi wróżbita” Tiziano Terzani 12/02/2009
• „Cukiereczki” Mian Mian 04/04/2008
• „Bracia” Da Chen 27/10/2008
• „Chińczyk” Henning Mankell 02/12/2009
• Złoty medal w megalomanii 04/11/2010
• „Klejnot Wschodu. Pamiętnik” Maureen Lindley 27/07/2008
• „Kiedy byliśmy sierotami” Kazuo Ishiguro 18/02/2009