„Kot, który czytał wspak” Lilian Jackson Braun

Kilka razy do roku, w wyniku tak zwanych ‘niefortunnych wypadków’, zdarza mi się podupaść na zdrowiu. Nie inaczej było w ten weekend. Dopadł mnie wstrętny wirus rodem z zakładu pracy, a nos zmienił się w kran z rozregulowanymi kurkami. I, gdy jedyną rzeczą, na którą miałam ochotę było odkrojenie „tego czegoś” (co niegodne nosić nazwę „nos”) – Luby mnie poratował. Nie bacząc na wstrętną pogodę za oknem (co zresztą się na nim, niestety, wkrótce zemściło) przyniósł mi z kiosku niespodziankę – książeczkę o kocie dodaną do sobotniej Wyborczej. Rzuciłam się na nią z nieskrywaną radością, nagle odkrywając, że kryminał to jest dokładnie to czego mi trzeba, abym na czas jakiś odłożyła destrukcyjne zamiar względem mych górnych dróg oddechowych.

Powieść (powiastkę) Lilian Jackson Braun trudno nazwać kryminałem. To raczej kryminałek – lekkie wydanie gatunku o morderstwach i detektywach. „Kot, który czytał wspak” jest pierwszą częścią trzydziestotomowego cyklu uroczych i bezpretensjonalnych historyjek o kocio-ludzkim detektywistycznym teamie. Zaczyna się niewinnie i całkiem niekryminalnie. Qwilleran (ludzka część zespołu) dostaje pracę w kulturalnym dziale pewnej gazety. Biedak zupełnie nie zna się na sztuce, więc błądząc niemal po omacku próbuje coś zrozumieć z dziwnie pogmatwanych układzików między lokalnym „artystami” (albo osobami, które za takowe chcą być uważane). Szybko dochodzi do wniosku, że za waśnie wewnątrz artystycznego środowiska, odpowiada jego redakcyjny kolega – George Bonifield Mountclemens III – ekscentryczny krytyk i wyborny kucharz, który mieszka wraz z wyrafinowanym kotem. Tak, tym tytułowym kotem, który czyta wspak, nazywa się Kao K’o Kung i objawia się Qwilleranowi w iście „literacki” sposób:

To tylko kot – wyjaśnił Mountclemens – lubi chować się za książkami. (…). Najwyraźniej właśnie obudził się z popołudniowej drzemki za biografiami. Wyraźnie woli biografów od innych pozycji. [s.54]

Po tym epizodzie akcja w końcu nabiera kryminalnych rumieńców (bo wcześniej, przez jakieś 50 stron nie było ani kota, ani kryminału). Ktoś morduje właściciela, jedynej aprobowanej przez Mountclemensa, galerii. Wkrótce potem w czasie happeningu (ach ta sztuka współczesna) spada z wysoka twórca rzeźb z odpadów (chwilami trudno się zorientować czy Lilian Jackson Braun stroi sobie żarty ze sztuki współczesnej, czy chwali ją na poważnie).

Generalnie rzecz ujmując – ani z tego wybitny kryminał (bo intryga taka sobie), ani powieść obyczajowa. O cyklu (którego kolejne tomy będzie można kupić od czwartku wraz z GW) Pani Braun radziłabym natychmiast zapomnieć, gdyby nie koci aspekt całej serii. Te mruczące zwierzaki zawsze działały, jak balsam na mą duszę i nawet największa szmira zyskuje w mych oczach pewną estymę jeśli ma dobrze skrojoną kocią postać. Kao K’o Kung (w skrócie Koko) jest właśnie taką nietuzinkową kocią postacią, która chadza własnymi ścieżkami i co pewien czas zdarzy jej się obdarzyć jakiegoś człowieka odrobiną kociej atencji, jakimś pojedynczym mruknięciem czy czymś równie wyrafinowanym.
Muszę się poważnie zastanowić co zrobić z pozostałymi (29…) częściami serii. Przyjemne czytadło, nic nad to. Bez krwi i „fajerwerków”, ale za to z wdziękiem, kotem i humorem w roli głównej. W sam raz na weekendowy relaks po robotniczym tygodniu.

Może Cię również zainteresuje:

• „O kotach” Doris Lessing 08/07/2008
• „O krok” Henning Mankell 28/04/2008
• „Dewey. Wielki kot w małym mieście” Vicki Myron, Brett Witter 13/09/2008
• Matki, które nienawidzą dzieci 14/07/2011
• Trup z wody 12/06/2010
• „Biała lwica” Henning Mankell 08/05/2008
• Nawiedzone pole kukurydzy 02/10/2010